Zoek een artikel

Cosmetische dermatologie is een relatief jonge tak binnen de geneeskunde. Veel onderdelen van het vakgebied zijn nog niet goed wetenschappelijk onderbouwd. Met name bij het gebruik van fillers ontbreken veel standaardelementen uit de reguliere geneeskunde zoals diagnostiek en een gestandaardiseerde aanpak van behandeling. Het aantal fillerbehandelingen in Nederland is met name de laatste jaren sterk gestegen. Ongeveer 1 op 23 vrouwen (18-70 jaar) laat jaarlijks een fillerbehandeling doen (schatting uit onderzoek Erasmus MC over 2022). Het aantal ernstige complicaties is gering en vooral toe te schrijven aan ondeskundigheid van artsen. Een nieuwe ontwikkeling is de notie dat verjonging niet als enige doel van behandeling gezien moet worden. Andere aspecten die onze eerste indruk over iemands uiterlijk bepalen, worden daardoor genegeerd. De sociale psychologie leert ons dat we elkaar ook beoordelen op vriendelijkheid, betrouwbaarheid, competentie en leiderschap. Nieuwe technieken die aandacht verdienen zijn radiofrequentie (RF) in combinatie met microneedling en high-intensity focused ultrasound (HIFU). Echografie van het gezicht is nuttig bij preventie van complicaties. De kennis die we daarbij hebben opgedaan leidt tot betere resultaten bij fillerbehandelingen. Sinds kort bestaat er in Nederland een groep niet-medici die fillerbehandelingen uitvoert. Afgewacht moet worden hoe de wetgever hierop reageert.

Mind-body connectie beschrijft de connectie van mentale gedachtes op het fysieke lichaam, in het geval van een huidziekte is dat de huid. Mind-body coaching gaat over het herschrijven van overtuigingen uit de mentale laag en daarbij het doorvoelen van emoties die onderliggend aanwezig zijn bij fysieke klachten. Mind-body coaching kan een positief effect op de huidziekte hebben of ertoe leiden dat iemand figuurlijk gezien beter in zijn vel komt en zo meer energie heeft voor het realiseren van talenten of verlangens.

In de huidige zorg ligt de focus doorgaand op de fysieke klachten waar de patiënt zich mee presenteert. Echter er zijn vaak meerdere factoren die meespelen en invloed kunnen hebben op de klachten. Het is al langer bekend dat diverse leefstijlfactoren, mentale en emotionele stress, invloed kunnen hebben op de huid. Positieve Gezondheid is een concept opgericht door Machteld Huber, arts en wetenschapper, die een nieuwe dynamische definitie aan het concept gezondheid gaf gericht op eigen regie en veerkracht. In plaats van de ziekte centraal te stellen, wordt bij Positieve Gezondheid de mens centraal gesteld. Het is een krachtige tool om op een coachende manier in gesprek te gaan met patiënten en vervolgens te evalueren wat of wie er een gunstig effect kan hebben op de huidige situatie en zo nodig door te verwijzen naar professionals binnen een verwijsnetwerk.

De opkomst van de laser in de dermatologie heeft een ware revolutie teweeggebracht in de behandeling van verschillende huidaandoeningen. Lasertechnologieën hebben de weg vrijgemaakt voor zowel cosmetische als medische toepassingen, waardoor dermatologen een scala aan effectieve en veilige behandelingsmogelijkheden ter beschikking hebben gekregen. Dit artikel beschrijft in vogelvlucht de geschiedenis, de hedendaagse toepassingen en de toekomst van deze speciale behandelmodaliteit. Lasertechnologie blijft in continue ontwikkeling waardoor het steeds veiliger en effectiever wordt, maar ook meer gepersonaliseerd en voor meer aandoeningen gebruikt kan worden.

Verdampende lasersystemen, zowel ablatieve als niet-ablatieve, leiden tot afbraak van de extracellulaire matrix, gevolgd door de opbouw van een beter gestructureerde matrix, met een langdurig stimulerend effect op collageen. Ablatieve lasers laten het grootste huidverjongend effect zien, onder andere door de effectieve stimulatie van dermaal collageen en elastine. Niet-ablatieve en gefractioneerde lasersystemen hebben kortere hersteltijden en een lager risico op complicaties, zoals littekens, ongelijkmatige huidskleur en infecties.

Wat is ‘de mens’? De bekende definities luiden: een kennend, rationeel, makend wezen. Die oude zelfdefinities (‘homo sapiens’, ‘animal rationale’, ‘homo faber’) zeggen tegelijk iets over de mens en over de wereld waarin die leeft. Als de mens een ‘homo sapiens’ en een ‘animal rationale’ is, dan is de wereld rationeel kenbaar. Als de mens een ‘homo faber’ is, dan is de wereld, en de mens en z’n lichaam, maakbaar. Oorspronkelijk waren die trotse zelfdefinities van de mens meer wens dan werkelijkheid: was het maar zo dat de mens wetend was en de wereld kenbaar; was het maar zo dat de mens een maker was en de wereld, de geest en het lichaam maakbaar. Maar stilaan wordt die wensdroom werkelijk. Strevend naar kennis en maakbaarheid richt de mens een technologisch en artificiële intelligent bestel op dat sommigen in vervoering brengt maar anderen schrik aanjaagt. Kijkend in de spiegel van z’n verworvenheden rijst opnieuw de vraag: ‘is dit de mens’?

De opkomst van de JAK-inhibitoren belooft een hele verandering te brengen in de behandeling van vitiligo. Zowel topische als systemische JAK-inhibitoren zijn beloftevol en kunnen niet alleen de aandoening stabiliseren maar ook mooie resultaten op het vlak van repigmentatie voorleggen. UV-blootstelling lijkt wel nog steeds belangrijk om het herstel sterk te bevorderen. Voor de keuze van
de behandeling is shared-decision making een belangrijk concept dat in de nieuwe behandelingsrichtlijnen voor vitiligo een centrale plaats krijgt. Een goede inschatting van de ernst van de ziekte, de ziekteactiviteit en de impact zijn hierbij cruciaal. In dit artikel wordt de differentiaal diagnose van de-/hypopigmentaties en hyperpigmentaties besproken. Er wordt dieper ingegaan op de behandeling van
melasma waarbij vooral de vooruitgang in zonnecrèmes en cosmetische producten een mooie aanvulling vormen.

De populariteit van tatoeages en permanente make-up neemt wereldwijd toe. Helaas ervaart 6 tot 8% van de getatoeëerden chronische tatoeage complicaties. Deze complicaties variëren van infecties en allergische reacties tot auto-immuunziekten zoals sarcoïdose. Het Köbner-fenomeen speelt een rol bij het ontstaan van een deel van de klachten. Het frequente voorkomen van tatoeages maakt dat iedere dermatoloog patiënten met tatoeage gerelateerde klachten kan zien. In dit artikel worden handvatten gegeven voor de herkenning en behandeling van de meest voorkomende tatoeage complicaties.

Complicaties van esthetische behandelingen worden veel beschreven. In het Erasmus MC zien we op het complicatiespreekuur vooral complicaties van behandelingen met fillers (permanente fillers en (tijdelijke) hyaluronzuur fillers). Het gebruik van permanente fillers is sinds 2015 verboden in Nederland. Wel wordt dit type fillers in landen buiten Nederland nog gebruikt. Daarnaast kunnen klachten soms tientallen jaren later voor het eerst optreden. In het algemeen komen complicaties van hyaluronzuurfillers weinig voor (<1%). Het aantal behandelingen met tijdelijke (hyaluronzuur) fillers neemt jaarlijks toe en dit zien we ook terug in een toename van het aantal patiënten op ons complicatiespreekuur.