Jaargang 2019
, volume 7
Een 24-jarige patiënt met een blanco voorgeschiedenis presenteerde zich met niet-pijnlijke niet-jeukende blauwe plekken unilateraal op de rechterschouder en de onderrug. Bij inspectie zagen we lineair verlopende iets erythemateuze licht squameuze confluerende papels en patches met deels livide verkleuringen en een wittige verlittekening in meerdere laesies. Histopathologisch onderzoek toonde een oppervlakkige lichenoïde ontsteking. Diagnose: lineaire lichen planus volgens de blaschkolijnen. De laesies werden behandeld met een topicaal corticosteroïd, waarna alleen nog restpigmentatie zichtbaar was.
Histopathologisch onderzoek
Er werden twee huidbiopten met een diameter van 3 millimeter afgenomen; één ter hoogte van de schouder en één ter hoogte van de rug. Beide huidbiopten lieten een oppervlakkig gelegen ontstekingsinfiltraat zien met zaagtandvormige veranderingen van het epitheel, vacuolaire veranderingen in het grensvlak, apoptotische keratinocyten en aan het oppervlak voornamelijk hyperkeratose (figuur 4). Het infiltraat had een rondkernig aspect en er was pigmentincontinentie te zien. EVG-kleuring toonde gefragmenteerd elastine. PAS-diastasekleuring toonde geen bijzonderheden. Concluderend lieten de huidbiopten een oppervlakkige lichenoïde ontsteking zien passend bij lichen planus.
Diagnose
Unilaterale lineaire lichen planus volgens de blaschkolijnen.
Bespreking
Lineaire lichen planus is een relatief zeldzame aandoening; volgens de literatuur heeft zo’n 0,2% van alle patiënten met lichen planus de lineaire variant. Lineaire lichen planus heeft histopathologisch dezelfde kenmerken als lichen planus, maar de distributie is lineair en vaak volgens de blaschkolijnen. [1] De blaschkolijnen laten een bepaald dermaal patroon zien, wat zeer waarschijnlijk samenhangt met de embryonale ontwikkeling en de migratie van epidermale cellen. Er zijn een aantal dermatologische aandoeningen die zich kunnen presenteren volgens de blaschkolijnen, waaronder lichen planus. [2] Lineaire lichen planus hoeft niet per definitie volgens de blaschkolijnen gedistribueerd te zijn; het lineaire patroon kan ook veroorzaakt worden door trauma of druk volgens het koebnerfenomeen. [3]
Er zijn casussen beschreven van lineaire lichen planus bij patiënten van alle leeftijden. Het is niet bekend wat de oorzaak is van lineaire lichen planus. Mogelijk speelt de T-celrespons als reactie op virussen een rol, met name hepatitis B- en C-virussen. [4] Daarnaast is er een casus beschreven waarin de typische lineaire huidlaesies ontstonden ter hoogte van het operatiegebied na het plaatsen van een orthopedische endoprothese. Een metaalallergie zou hiervan de oorzaak kunnen zijn, wat zou suggereren dat allergenen een mogelijke rol kunnen spelen. [5] Verder werden er casussen beschreven waarin lineaire lichen planus mogelijk het gevolg zou kunnen zijn van het gebruik van medicatie, zoals olanzapine of ibuprofen. [6,7] Een andere casus laat een mogelijke relatie met bevallingen zien. [8]
Ondanks de mogelijke relaties die hier worden genoemd, is nooit aangetoond wat precies de oorzaak is van lineaire lichen planus volgens de blaschkolijnen. In de literatuur beschreven Kabbash et al. bijvoorbeeld ook een drietal casussen van lineaire lichen planus in adolescenten, waarbij geen mogelijke oorzaak aangewezen kon worden. [9]
Topicale corticosteroïden zijn een goede behandeloptie. Orale corticosteroïden en orale antihistaminica kunnen een goede aanvulling zijn. Antihistaminica worden met name voorgeschreven om jeukklachten te verminderen. [6.9,10] De patiënt in deze casus werd behandeld met een topicaal corticosteroïd, waarna snelle verbetering optrad met enige restpigmentatie.
Literatuur
1. Batra P, Wang N, Kamino H, Possick P. Linear lichen planus. Dermatol Online J 2008;14(10):16.
2. Molho-Pessach V, Schaffer JV. Blaschko lines and other patterns of cutaneous mosaicism. Clin Dermatol 2011;29(2):205-25.
3. Weston G, Payette M. Update on lichen planus and its clinical variants. Int J Womens Dermato 2015;1(3):140-9.
4. Cribier B, Garnier C, Laustriat D, Heid E. Lichen planus and hepatitis C virus infection: an epidemiologic study. J Am Acad Dermatol 1994;31:1070-2.
5. Gönül M, Atay S, Cemil BC, Akış HK, Gökçe A. A case of unilateral linear lichen planus: related to orthopedic prosthesis or not? Postepy Dermatol Alergol 2015;32(4):310-1.
6. Yayla D, Külcü Çakmak S, Oğuz ID, et al. Two cases of unilateral lichen planus following the lines of blaschko. Ann Dermatol 2014;26(5):636-8.
7. Krasowska D, Schwartz RA, Lecewicz Torun B. Generalized lichenoid drug eruption following Blaschko lines. Int J Dermatol 2001;40:774-6.
8. Krasowska D, Pietrzak A, Lecewicz-Toruń B. Unilateral multiple linear lichen planus following the Blaschko lines recurring after deliveries. Dermatology 2001;202:340.
9. Kabbash C, Laude TA, Weinberg JM, Silverberg NB. Lichen planus in the lines of Blaschko. Pediatr Dermatol 2002;19:541-5.
10. Usatine RP, Tinitigan M. Diagnosis and treatment of lichen planus. Am Fam Physician 2011;84(1):53-60.