Detectie en subtypering van het basaalcelcarcinoom met optical coherence tomografie: een prospectieve cohortstudie

Artikel in PDF

Introductie

In de afgelopen decennia heeft hoge blootstelling aan de zon en vergrijzing van de populatie geleid tot een hogere incidentie van huidkanker wereldwijd. Het basaalcelcarcinoom (BCC) is de meest voorkomende vorm, met een life-timerisico van 16-20% in Nederland.1 De sterfte is laag, maar de morbiditeit kan hoog zijn door lokale agressiviteit van de tumor en de frequente lokalisatie in het hoofd-halsgebied. De gouden standaard voor diagnose en subtypering van BCC is het histopathologisch onderzoek middels een biopt.2 Het BCC-subtype bepaalt de gewenste therapie, variërend van topicale behandeling tot (mohs)chirurgie. Het afnemen van een biopt is een invasieve procedure waarbij pijn kan optreden tijdens de procedure, maar ook na de procedure kunnen er klachten optreden zoals nabloeding, infectie en littekenvorming. De uitslag van het histopathologisch onderzoek is na enkele dagen tot een week bekend, wat een onzekere periode is voor patiënten, maar ook leidt tot uitstel van behandeling. Vanwege bovengenoemde argumenten is er een behoefte aan niet-invasieve diagnostische methoden die direct toegepast kunnen worden, zoals optical coherence tomografie.

Optical coherence tomografie (OCT)

Optical coherence tomografie (OCT) is een beeldvormingstechniek die real-time in vivo dwarsdoorsnedebeelden van huidlaesies kan genereren met een diepte van 1,5-2 mm. OCT-beeldvorming is gebaseerd op lichtinterferometrie (veilige laser), waarbij het door de lichtbron uitgezonden licht wordt gereflecteerd door weefsel. Verschillende typen weefsel zullen het licht meer of minder reflecteren, waardoor deze van elkaar kunnen worden onderscheiden.3 Een andere non-invasieve methode voor detectie van BCC is reflectance confocale microscopie (RCM), waarbij de beelden horizontaal (en face) worden weergegeven.4,5 Het voordeel van OCT vergeleken met RCM is dat de afbeeldingen verticaal worden weergegeven, gelijkend op histopathologische coupes. Hierdoor zijn OCT-beelden makkelijker te beoordelen en de trainingstijd voor klinische toepassing is korter dan bij RCM. Daarnaast is de penetratiediepte van OCT groter, zodat dieper groeiende en verschillende subtypes van BCC beter herkend kunnen worden dan met RCM.6 Recente studies toonden dat OCT een aanvulling kan zijn op de klinische blik. De sensitiviteit van de klinische blik voor het diagnosticeren van BCC is met 90% al hoog te noemen. Gebruik van de OCT leidde in onderzoek met name tot verbetering van de specificiteit, met een toename van 28,6%-49,9% (klinische blik) naar 75,3%-80% bij gelijkblijvende sensitiviteit (ongeveer 95%).7,8 Op basis van retrospectief onderzoek in ons eigen centrum is de specificiteit van de diagnostiek met de klinische blik voor het onderscheiden van superficieel versus nodulair/agressief BCC 64% en tussen nodulair en agressief BCC 77%.9 Voor het stellen van de diagnose superficieel BCC middels OCT werd een sensitiviteit van 87% en een specificiteit van 80% gerapporteerd.10 In de studie van Ulrich et al. 2015 wordt met OCT ook het subtype BCC (superficieel, nodulair, scleroserend, ander/niet gespecificeerd) bepaald, maar de diagnostische waarde van OCT voor subtypering blijft hier onbekend. Voorgenoemde kleinere, gesponsorde studies laten veelbelovende resultaten zien. In deze onafhankelijke prospectieve studie werd in een grote patiëntenpopulatie gekeken naar de waarde van OCT bij de detectie en subtypering van BCC als aanvulling op de klinische blik.

Doelstelling van het onderzoek
Bepalen of het gebruik van OCT als aanvulling op de klinische blik de zekerheid over de diagnose en subtypering van het BCC vergroot.

Studieopzet
Een prospectieve cohortstudie werd uitgevoerd op de dermatologieafdeling van het Maastricht UMC+, een expertisecentrum op het gebied van dermatooncologie. Volwassen patiënten (ouder dan 18 jaar) kwamen in aanmerking voor deelname bij verdenking op een non-melanoma huidkanker of premaligniteit, waarvoor een biopt moest worden afgenomen. Van deze patiënten werd vooraf informed consent verkregen. De behandelend arts gaf de zekerheid van de klinische verdenking op een BCC aan op een formulier, waarbij er gebruik werd gemaakt van een likertschaal. Scores varieerden van 0 tot 4, waarbij 0 staat voor ‘met zekerheid geen BCC’ en 4 voor ‘met zekerheid een BCC en geen twijfel over subtype’. Bij verdenking op BCC werd ook gevraagd om het subtype BCC aan te geven (superficieel, nodulair, spriet, micronodulair). Vervolgens werd de verdachte laesie gescand met het OCT-apparaat (Vivosight OCT, Michelson Diagnostics, Maidstone, Kent, United Kingdom, figuur 1) door een onafhankelijke onderzoeker. Daarna volgde de patiënt het reguliere diagnostische behandeltraject. Een biopt werd afgenomen en via de reguliere diagnostiek op de afdeling Pathologie beoordeeld. OCTbeelden werden anoniem en gecodeerd opgeslagen. Twee onderzoekers, die geblindeerd waren voor de histologische uitslag, beoordeelden vervolgens de OCT-beelden (figuur 2). Ook hier werd de zekerheid omtrent de diagnose en het subtype gescoord op een likertschaal. De diagnose op de OCT-beelden werd bepaald op basis van de OCT-karakteristieken voor BCC (tabel 1).11 De histopathologische uitslag van het biopt werd gebruikt als gouden standaard.

Sample size
Aangenomen werd dat de sensitiviteit van de klinische blik al hoog is, maar dat gebruik van OCT als aanvulling op de klinische blik met name kan leiden tot een toename van specificiteit met behoud van hoge sensitiviteit. Op basis van eerder onderzoek werd uitgegaan van een specificiteit van 45% van de klinische blik alleen. Na retrospectief onderzoek in ons eigen centrum bleek van de patiëntenpopulatie (NMSC en premaligniteit) die een biopt kregen 45% een BCC en 55% geen BCC te hebben. Om een klinische relevante toename in specificiteit van minstens 20% of meer te kunnen detecteren met OCT met een power van 80% (alpha = 5%) was inclusie van 106 patiënten zonder BCC noodzakelijk (55% van de populatie). In totaal werden daarom 106/0,55 = 193 patiënten geïncludeerd.

Statistische analyse
Diagnostische paramaters zoals sensitiviteit, specificiteit, positief en negatief voorspellende waarden werden bepaald.

De eerste resultaten van dit onderzoek zullen tijdens de landelijke dag worden gepresenteerd.

Literatuur

1. Flohil SC, Vries E de, Neumann HA, Coebergh JW, Nijsten T. Incidence, prevalence and future trends of primary basal cell carcinoma in the Netherlands. Acta Derm Venereol 2011;91(1):24-30.
2. NVDV. Evidence-based richtlijn behandeling van het basaalcelcarcinoom, modulaire update 2015.
3. Cheng HM, Guitera P. Systematic review of optical coherence tomography usage in the diagnosis and management of basal cell carcinoma. Br J Dermatol 2015;173(6):1371-80.
4. Kadouch DJ, Elshot YS, Zupan-Kajcovski B, Haersma de With ASE van, Wal AC van der, Rie MA de, et al. Onestop-shop with confocal microscopy imaging vs. standard care for surgical treatment of basal cell carcinoma: an open-label, noninferiority, randomized controlled multicentre trial. Br J Dermatol 2017 Apr 9.
5. Peppelman M, Nguyen KP, Alkemade HA, Maessen-Visch B, Hendriks JC, Gerritsen MJ, et al. Diagnosis of Basal Cell Carcinoma by Reflectance Confocal Microscopy: Study Design and Protocol of a Randomized Controlled Multicenter Trial. JMIR Res Protoc 2016;5(2):e114.
6. Que SK. Research Techniques Made Simple: Noninvasive Imaging Technologies for the Delineation of Basal Cell Carcinomas. J Invest Dermatol 2016;136(4):e33-8.
7. Ulrich M, Braunmuehl T von, Kurzen H, Dirschka T, Kellner C, Sattler E, et al. The sensitivity and specificity of optical coherence tomography for the assisted diagnosis of nonpigmented basal cell carcinoma: an observational study. Br J Dermatol 2015;173(2):428-35.
8. Markowitz O, Schwartz M, Feldman E, Bienenfeld A, Bieber AK, Ellis J, et al. Evaluation of Optical Coherence Tomography as a Means of Identifying Earlier Stage Basal Cell Carcinomas while Reducing the Use of Diagnostic Biopsy. J Clin Aesthet Dermatol 2015;8(10):14-20.
9. Roozeboom MH, Kreukels H, Nelemans PJ, Mosterd K, Winnepenninckx VJ, Abdul Hamid MA, Haas ER de, Kelleners-Smeets NW. Subtyping basal cell carcinoma by clinical diagnosis versus punch biopsy. Acta Derm Venereol 2015;95(8):996-8.
10. Cheng HM, Lo S, Scolyer R, Meekings A, Carlos G, Guitera P. Accuracy of optical coherence tomography for the diagnosis of superficial basal cell carcinoma: a prospective, consecutive, cohort study of 168 cases. Br J Dermatol 2016 May 5. doi: 10.1111/bjd.14714
11. Hussain AA, Themstrup L, Jemec GB. Optical coherence tomography in the diagnosis of basal cell carcinoma. Arch Dermatol Res 2015;307(1):1-10.

Gemelde (financiële) belangenverstrengeling
Geen