Dermatologie voor dummies - Patroonanalyse in de dermato-reumatologische praktijk

Artikel in PDF

In de dagelijkse praktijk wordt de diagnose van huidafwijkingen gesteld door patroonherkenning. De efflorescentieleer is in de dermatologie een systematische manier om huid- en slijmvliesafwijkingen te beschrijven. [1-3] Een efflorescentie is een zichtbare verandering van de huid of slijmvliezen als gevolg van een aandoening. Efflorescenties worden ingedeeld in primaire en secundaire efflorescenties. Primaire efflorescenties zijn huidafwijkingen die direct door het ziekteproces ontstaan; secundaire efflorescenties ontstaan door verandering, zoals van buitenaf (krabben), beschadiging (infectie) of genezing van de primaire laesie. Zie tabel 1.

Om de beschrijving van dermatologische afwijkingen verder te structureren en te standaardiseren, wordt in de klinische praktijk vaak gebruikgemaakt van de PROVOKE-systematiek. PROVOKE is een acroniem dat wordt gebruikt als hulpmiddel voor het systematisch beschrijven van efflorescenties. Een huidaandoening kan bestaan uit een of meerdere typen efflorescenties, zoals papels, plaques of een combinatie daarvan. Tabel 2 toont de beschrijving van het acroniem.

In de figuren 1 en 2 beschrijven wij twee casussen met huidafwijkingen die overeenkomsten vertonen. De casuïstiek illustreert dat bij klinisch vergelijkbare huidafwijkingen, bijvoorbeeld in het kader van een reeds bekende reumatologische aandoening, tunnelvisie moet worden voorkomen.

Figuur 1a zou als volgt kunnen worden beschreven: ter plaatse van de dorsale zijde van digitus 1 tot en met 5 doorlopend tot en met de MCP-gewrichten van de hand rechts multipele matig tot scherp begrensde lenticulaire erythemateuze papels, deels confluerend tot plaques, in lineaire rangschikking. Figuur 1b toont op de dorsale zijde van digitus 1 tot en met 5 doorlopend tot en met de MCP-gewrichten meerdere scherp begrensde lineair gerangschikte erythemato-squameuze plaques.

Figuur 2a toont ter plaatse van de digiti van de voet rechts matig scherp begrensde erythemato-livide maculae, enkele met milde schilfering, een enkele lenticulaire livide papel, en milde hyperkeratose met gele/witte verkleuring van de nagels van digiti 1, 4 en 5. Figuur 2b toont ter plaatse van de voetruggen en digiti meerdere scherp begrensde lenticulaire erythemato- squameuze papels. De nagels van digitus 1 beiderzijds vertonen subunguale hyperkeratose, gele verkleuring en distale onycholyse. De nagel van digitus 2 rechter voet vertoont milde hyperkeratose.

Samenvatting

Samenvattend vormt de efflorescentieleer, samen met de bPROVOKE-systematiek, een belangrijk fundament voor het systematisch beschrijven van huidafwijkingen. Het is belangrijk bewust te zijn dat niet iedere rode, schilferende huidafwijking bij een patiënt met een reumatologische aandoening een cutane uiting daarvan is. Verwijzing naar de dermatoloog wordt laagdrempelig geadviseerd, zodat de diagnose kan worden geverifieerd, behandelingen op elkaar kunnen worden afgestemd en, indien mogelijk, gekozen kan worden voor een systemische behandeling die zowel de bhuid- als gewrichtsmanifestaties aanpakt.

Correspondentieadres

Isabella Atzeni
E-mail: i.m.atzeni@umcg.nl