Dr. K-P de Roos
Jaargang 2016
, volume 7
“Leefstijl is voor 90 procent oorzaak van harten vaatziekten” sprak cardioloog en bijzonder hoogleraar Risk profiling in heart disease aan het VUmc Leonard Hofstra enkele weken geleden in Medisch Contact. 1 Onder het motto ‘zitten is het nieuwe roken’ is hij in zijn Utrechtse praktijk inde Cardiologie Centra Nederland gestart met een staand spreekuur aan een in hoogte verstelbare tafel. Het spreekuur is een primeur voor Nederland en komt voort uit een samenwerking tussen Hofstra, Cardiologie Centra Nederland en ONVZ Zorgverzekeraar.
Volgens Hofstra blijft het brein van zowel patiënt als dokter zo actiever, waardoor de patiënt informatie beter kan opnemen en de dokter scherper blijft. Uit het bericht maak ik op dat het idee voor deze nieuwe manier van poli doen, uitgaat van twee vooronderstellingen: staan verbetert de doorbloeding van het brein en met een beter doorbloed brein communiceer je beter. Ik weet niet welk wetenschappelijk onderzoek aan deze vooronderstellingen ten grondslag ligt. Ik weet ook niet of Hofstra het idee zittend of staand gekregen heeft, maar hoop van harte voor de cardiologische patiënt en de Nederlandse cardiologen dat het bij dit ene spreekuur blijft.
Niet langdurig
Om verschillende redenen. Allereerst oogt het consult op de foto in MC weliswaar ontspannen, maar de patiënte staat met de boodschappentas in de hand te luisteren en kan op ieder gewenst moment vertrekken. Het zullen dan ook geen langdurige consulten zijn, het is net een beetje zoals je in de winkel van KPN geholpen wordt. Iedereen die dat een keer heeft mogen meemaken, weet hoe dat voelt. En dan gaat het alleen nog maar over een nieuw abonnement of SIM-kaartje. Bij de cardioloog worden over het algemeen belangrijker problemen uitgediept en besproken. Je vraagt je overigens ook af of de volgende patiënt al in de rij staat, of misschien wel – heel ongezond – mag zitten.
Dat lang staan slecht is voor de mens weten we al sinds de Romeinen en is sindsdien keer op keer wetenschappelijk bewezen. Door stil te staan stijgt de veneuze druk in het been waardoor chronisch veneuze insufficiëntie ontstaat met onder andere oedeem, spataders en open benen tot gevolg. Deze gevolgen zien wij als dermatoloog vrijwel iedere dag. Iedere dag adviseer ik patiënten vooral een grote hond te kopen en er veel mee te gaan wandelen en lang staan te vermijden. Mensen met een staand beroep adviseer ik tijdens het werk therapeutisch elastische kousen te dragen. Voor ons dermatologen allemaal gesneden koek. Ook dat dit risico toeneemt met het ouder worden, is keer op keer wetenschappelijk bewezen. Gezien de leeftijdsopbouw van de gemiddelde cardiologischepraktijk lijkt mij aan dit nieuwe spreekuur daarom de nodige risico’s te kleven.
Geen trend
Het staand spreekuur van Hofstra is zoals gezegd het eerste in Nederland. Eén en ander overziend hoop ik dat dit geen trend wordt. Mocht ik de wetenschap die hieraan ten grondslag ligt volledig hebben gemist, bied ik collega Hofstra bij voorbaat mijn excuses aan. Als het werkelijk zo is dat het brein beter functioneert als iemand staat, dan zou ik ook willen doorpakken. Dan moeten we direct afscheid nemen van alle stoelen in het basis- en voortgezet onderwijs, alle collegebanken verwijderen en in hetbedrijfsleven de in hoogte verstelbare onderhandelingstafel introduceren. Dit zal dan niet alleen de intellectuele ontwikkeling van Nederland tot grote hoogte brengen, maar ook de verkoop van elastische kousen explosief laten stijgen.
Slogan
En dan de slogan die gebruikt wordt: “Zitten is het nieuwe roken”. Lijkt een mooie oneliner in deze tijden van Twitter en WhatsApp, maar klopt het ook? Veroorzaakt zitten inderdaad kanker? Ga je echt dood van te lang zitten? Loop je een gezondheidsrisico als je in de buurt bent van iemand die zit? Moet er een accijns komen om zitten te ontmoedigen?
Kortom, een leuke manier om in het nieuws te komen, maar het laat zien dat deze kersverse hoogleraar Risk profiling de risico’s van het idee niet goed geprofileerd heeft. Mocht Hofstra deze column ooit lezen, dan hoop ik dat hij zit. Wetenschappelijk onderzoek heeft immers aangetoond dat patiënten de voorkeur geven aan een arts die slecht nieuws zittend brengt.2
Literatuur
1. https://www.medischcontact.nl/Nieuws/Laatste-nieuws/Nieuwsbericht/154536/Staand-spreekuur.htm
2. Bruera E, Palmer JL, Pace E, Zhang K, Willey J, Strasser F, et al. A randomized, controlled trial of physician postures when breaking bad news to cancer patients. Palliat Med 2007;21:501-5.
E-mail: kpdr@dermapark.nl
We zijn elke 5 jaar jarig!
Op 25 november 2016 viert de NVDV haar 120-jarig bestaan. Wie had dat op 25 oktober 1896 kunnen denken? De Lustrumcommissie organiseert een knalfeest om het 24e lustrum op gepaste wijze te vieren. Het feest zal al uw zintuigen prikkelen, maar wij zorgen dat uw cortex niet onberoerd blijft.
We hebben 8 hoogleraren, eentje van elk UMC, uitgedaagd om de belangrijkste, recente ontwikkelingen binnen hun dermatologisch deelgebied in te kaderen in de zorg van vandaag en de toekomst. De praatjes zijn kort en bondig, hebben alle tot de verbeelding sprekende titels en maken samen een prachtige ‘potpourri’. Tussen deze huidkanonnen laten we u op adem komen met historische terugblikken op de geneeskunde en in het bijzonder de dermatologie. Richting het einde van de dag leggen we de nadruk op de gezamenlijkheid die we hebben als collega’s en werpt onze voorzitter een blik op de toekomst.
Wij hopen u allen te mogen ontvangen op onze verjaardag in het Haagse Pulchri. Het gaat pas echt knallen en knetteren als u erbij bent.
Details worden binnenkort bekendgemaakt.