Heb je interesse in de opleiding tot dermatoloog of ben je betrokken bij de opleiding van aios dermatologie? Hier lees je hoe de opleiding in Nederland is ingericht en welke ontwikkelingen daarin spelen.
Het vak dermatologie
De dermatologie en venereologie is de afgelopen jaren sterk in ontwikkeling. Het is een breed vakgebied waarin dermatologen een grote diversiteit aan huidaandoeningen, variërend van veelvoorkomende inflammatoire dermatosen zoals eczeem en psoriasis tot huidkanker en complexe systeemziekten met huidmanifestaties behandelen.
De zorg verschuift steeds meer naar de polikliniek en er is toenemende aandacht voor onder andere:
- digitale zorg en beeldvorming
- doelmatige en duurzame zorg
- samenwerking binnen en buiten het ziekenhuis
- de impact van huidziekten op kwaliteit van leven
De dermatoloog van nu is daarmee een breed opgeleide specialist, met ruimte voor verdieping en profilering. De opleiding sluit hierop aan en richt zich op het opleiden van een generalist met verdiepingsmogelijkheden.
De opleiding
De opleiding tot dermatoloog duurt nominaal vijf jaar en vindt plaats binnen een opleidingsregio, meestal in een combinatie van een academisch en een perifeer ziekenhuis.
Opbouw van de opleiding
De opleiding bestaat uit twee onderdelen:
- Basisopleiding (± 4,5 jaar)
In dit deel worden alle kernonderdelen van het vak doorlopen in de vorm van verschillende themastages. - Verdiepingsfase (2–4 maanden)
In de verdiepingsfase kiest de aios een specifiek aandachtsgebied, bijvoorbeeld:- dermatochirurgie
- dermatopathologie
- allergologie
- cosmetische dermatologie
- wetenschap of een ander (sub)thema
Hiermee is er ruimte voor de aios om zich tijdens de opleiding al enigszins te profileren.
De opleiding dermatologie is competentiegericht en gebaseerd op de CanMEDS-competenties:
- medisch handelen
- communicatie
- samenwerking
- kennis en wetenschap
- maatschappelijk handelen
- organisatie & leiderschap
- professionaliteit
EPA’s: leren in de praktijk
Centraal in de opleiding staan de Entrustable Professional Activities (EPA’s): herkenbare beroepsactiviteiten van de dermatoloog, zoals het behandelen van een patiënt op de polikliniek of het uitvoeren van verrichtingen.
EPA’s helpen om:
- groei en ontwikkeling van aios inzichtelijk te maken
- feedback en beoordeling te structureren
- stapsgewijs toe te werken naar zelfstandigheid
De voortgang van de aios wordt gevolgd via observaties op de werkvloer, feedbackmomenten en bekwaamverklaringen.
In het landelijk opleidingsplan worden de inhoudelijke onderdelen van het vak beschreven in thema’s, zoals dermato-oncologie. Deze thema’s vormen de basis van wat de aios leert.
De EPA’s zijn daarentegen thema-overstijgend en beschrijven de kernactiviteiten van de dermatoloog in de praktijk. Binnen elk thema werkt de aios aan meerdere EPA’s, en via deze EPA’s wordt de ontwikkeling en mate van zelfstandigheid gevolgd en beoordeeld.
- De opleiding tot dermatoloog schematisch weergegeven
Opleiden op maat
Een belangrijk uitgangspunt van de huidige opleiding is individualisering. Dat betekent:
- ruimte om het opleidingstraject af te stemmen op de individuele aios
- mogelijkheid tot versnellen of verdiepen
- aandacht voor persoonlijke ontwikkeling en loopbaanperspectief
De voortgang wordt vastgelegd in een individueel opleidingsplan (IOP) en een (digitaal) portfolio.
Breder dan alleen patiëntenzorg
Naast medische inhoud is er in de opleiding expliciet aandacht voor maatschappelijke en professionele thema’s, zoals:
- zorg voor kwetsbare ouderen
- samen beslissen met de patiënt
- doelmatige en duurzame zorg
- digitale zorg en innovatie
- leiderschap en samenwerking
De dermatoloog van de toekomst is niet alleen medisch expert, maar ook een professional die kan omgaan met de veranderende zorgcontext.
Regelgeving en opleidingsplan
De opleiding tot dermatoloog is vastgelegd in:
- het Landelijk Opleidingsplan Dermatologie en Venereologie (LOP)
- het Kaderbesluit CGS
- het Besluit dermatologie en venereologie
De NNVDV is verantwoordelijk voor het opstellen en actualiseren van het opleidingsplan. Deze taak is belegd bij het concilium. De onderdelen die in het landelijk opleidingsplan ten minste aan bod moeten komen, staan vast. Deze staan beschreven in de regelgeving van het College Geneeskundige Specialismen (CGS), het Kaderbesluit en het Kwaliteitskader cluster 2. Het CGS moet met een nieuw landelijk opleidingsplan Dermatologie of een wijziging daarvan instemmen. De hoofdlijn van het landelijk opleidingsplan wordt vervolgens door het CGS in samenwerking met de NVDV, vastgelegd in het Specifiek Besluit Dermatologie.
Het opleidingsplan wordt periodiek herzien om aan te sluiten bij ontwikkelingen in het vakgebied en de zorg. Dit is in 2026 voor het laatst gebeurd. De belangrijkste wijzigingen waren de actualisatie van de EPA-structuur, waaronder de opsplitsing van de EPA ‘Dermatoloog als operateur’ in afzonderlijke EPA’s voor dermatochirurgische en flebologische verrichtingen, de verdere integratie van actuele thema’s zoals duurzaamheid, digitale zorg en leiderschap, en de doorontwikkeling van het landelijk cursorisch onderwijs. Het herziene opleidingsplan treedt op 1 januari 2027 in werking en wordt na goedkeuring door het CGS gepubliceerd op de website van de NVDV.