M. de Weijer
Jaargang 2018
, volume 10
Het boek Zalfje gaat over Bram en Bram heeft jeuk. Dat komt omdat hij eczeem heeft maar hij wil niet smeren, dat vindt hij plakkerig en vervelend. Op een avond besluit Zalfje, een kleine tube hormoonzalf, om naar Bram toe te gaan en hem uit te leggen hoe een zalfje hem kan helpen. Zo leert Bram over zijn huid en wat hij kan doen tegen de jeuk.
“Is niet nodig hoor mam, het jeukt nu niet”
Onze zoon van 9, Kick, heeft zijn hele leven al last van atopisch eczeem. Met name zijn z’n handen belast maar hij heeft ook verschillende plekken op zijn lichaam. En hoe krijg je een kind al zo jong aan zijn verstand dat smeren echt noodzakelijk is en je juist helpt. Het constant herhalen, instructies mee voor op school, de juf informeren, etc. Allemaal mooie ideeën maar als ik vraag: “Heb je nog gesmeerd Kick?”, word ik standaard bediend met de volgende reacties: “Oh nee, ben ik helemaal vergeten”, “Wacht ff, dat ga ik zo doen” of “Is niet nodig hoor mam, het jeukt nu niet”. Maar ondertussen zie ik hem wel gedachteloos blijven krabben omdat hij constant wel ergens jeuk heeft. Een bezoekje aan de dermatoloog brengt de frequentie qua smeren ook weer omhoog maar na een paar dagen vallen we weer in het oude patroon. Hoe menselijk.
Je lichaam is als een huis
Nadat ik ben gevraagd om dit boek voor een recensie te lezen, ziet ons zoontje het boek liggen en zijn nieuwsgierigheid is direct gewekt. Hij heeft het boek in één ruk uitgelezen en is enorm enthousiast en bleef maar vertellen en vertellen. Op de vraag wat hij zo goed vindt zei hij: “Dat stukje over dat mijn lichaam een huis is en dat zalf dan een soort van cement is. En ik vind Zalfje lief en grappig”. Dit is natuurlijk ook een prachtige metafoor om je lichaam als een huis te zien en als er geen cement tussen de stenen zit dan kun je geen huis bouwen. Zo werkt het ook voor je huid. En voor het eerst zie ik aan hem dat hij werkelijk begrijpt wat het belang van smeren is.
Ik vind het ontzettend knap dat je middels een boek een kind kunt overtuigen van het belang van smeren.
Hij vertelt zelf zo overtuigend en pleitend hoe dat nou werkt met dat huis en je huid en zijn ogen schitteren alsof hij voor het eerst het licht heeft gezien. Ik vind het ontzettend knap dat je middels een boek een kind kunt overtuigen van het belang van smeren. Want wie herkent het niet dat je de hele dag achter je kind aan loopt met een tube, of in alle tassen van school en sport een extra tube stopt in de hoop dat hij er toch echt zelf aan denkt om te smeren. Maar hoe wij als ouders ook ons best doen, het kwartje moet echt bij de kids zelf vallen. Ook besef je door het boek dat jij niet de enige bent met eczeem. Er zijn best veel kinderen met eczeem en met dit boek haal je ze ook uit een isolement of in ieder geval doe je er een poging toe om ze te laten zien dat er meer kinderen zijn met hetzelfde en dat het niet iets is waarvoor je je hoeft te schamen.
Rijmende reis
Nadat Kick het boek uit heeft, ben ik zelf gaan lezen. Ik ben direct gegrepen door de rijmende tekst. Dat leest lekker vlot weg en is verfrissend. Je wordt als het ware meegenomen op een rijmende reis in de wereld van een kind met eczeem. De illustraties in het boek zijn mooi, zacht en versterkend. Het verhaal komt door het beeld écht tot leven. Het is lief en warm geschreven en de herkenning voor de ouder en het kind is enorm. De uitleg wat eczeem inhoudt voor een kind brengt ook begrip bij de ouder. Als ouder wil je daar ook weleens wat kort door de bocht in zijn. ‘Kom smeren’, want je wilt je kind niet enorm zien krabben en last van jeuk zien hebben. Terwijl voor een kind ook andere factoren meespelen als plakkerig zijn, niet anders willen zijn, ontkennend gedrag vertonen, etc. Het boek vertelt duidelijk en doeltreffend wat de noodzaak van smeren is, zowel voor het kind als de omgeving. Mijn zoon geeft aan dat hij het boek ook graag mee naar school wil nemen zodat hij zijn klasgenootjes kan vertellen aan de hand van het boek hoe het zit. Een mooi teken dat hij zichzelf zo herkent, geen schaamte voelt en het boek dus zo treffend vindt dat iedereen het mag horen. Terwijl hij er last van heeft als kinderen hem aanspreken als hij een handschoentje aan moet, daar kan hij best verdrietig over zijn. Maar bij dit boek heeft hij het gevoel dat zijn klasgenootjes het dan beter snappen. Misschien is dat wel één van de grootste complimenten voor de makers dat het lukt om de schaamte van het hebben van eczeem te verminderen. En dat naast de doelgroep van ouders en kinderen met eczeem het ook leerzaam is voor de omgeving.
Symboliek
De keuze om de tubes zalf tot leven te laten komen, geeft de tubes een gezicht, waarmee je een band krijgt. Naast alle tips & tricks over eczeem qua smeren, douchen, etc., spreekt er ook een mooie symboliek uit. Meneer Zalf is de grote tube die je dagelijks gebruikt. Een symbool voor de soms norse vader die je dagelijks op van alles probeert te wijzen en je probeert dingen te leren en dat op een gegeven moment zat is en denkt ‘laat maar zitten, je moet het zelf ook allemaal maar weten’. Maar wel dagelijks voor je klaar staat, zoals het een goede ouder betaamt. Daarnaast heb je Zalfje, de speciale tube die je af en toe gebruikt als het echt nodig is, als je rode plekjes hebt.
Zalfje staat voor het energieke speelse kind dat op avontuur gaat en nieuwsgierig is en antwoord wil op vragen. Waarom pakt Bram de tubes niet, waarom wil Bram niet smeren, wat is er aan de hand? En Zalfje ontdekt dat als Bram beter begrijpt waarom hij moet smeren de weerstand ook minder wordt.
Eczeem is meer dan een beetje jeuk, het is iets complex en dit boek laat het in het totale beeld op een prachtige manier zien. Het is niet zomaar een beetje jeuk hebben, het behelst veel meer dan dat. En om dat goed te kunnen ‘managen’ zijn al die factoren als goed smeren en niet te veel douchen van erg groot belang en is het ook belangrijk om te zien hoe het kind in z’n vel zit.
Het boek helpt om het onderwerp eczeem bij je kind of kinderen in je omgeving bespreekbaar te maken. Het is toegankelijk, lief, leuk, informatief, speels, verfrissend, mooi. En soms zakt bij kinderen met eczeem het nut van smeren weer eventjes weg, maar dan pak je dit boek weer eens tevoorschijn om samen te lezen en de noodzaak van smeren spelenderwijs weer top of mind te maken. Leer goed voor jezelf te zorgen, heb liefde voor je huid oftewel huis en houdt van de plek waar je woont.
Tot slot nog een suggestie tot verbetering van een volgende druk: de kaft en pagina’s licht plastificeren om de vetvlekken (die beslist zullen gaan ontstaan met kids die vaak smeren) weer te kunnen verwijderen.
Wat mij betreft is het een verrijking voor iedere (groot)ouder met een kind met eczeem om dit boek in de boekenkast te hebben staan. Chapeau!
Correspondentieadres
Miranda de Weijer
E-mail: mdeweijer@msn.com